Monthly Archives: જાન્યુઆરી 2013

પરણેલા પરસોતમની પ્રેમિકા, પઠાણની પત્ની .

અમદાવાદના બેહરામપુરા વિસ્તારમાં પઠાણના છાપરાં છે। .આ લોકો ખરેખર પઠાણ નથી . પણ અફઘાન છે .અફઘાનીસ્તાનના મૂળ રહેવાસી .પણ આપણે આ લોકોને પઠાણ કહે છે .એટલે હું પણ તેનો પઠાણ તરીકે ઉલ્લેખ કરીશ ,પઠાણ ,જેલોકો પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાનની સરહદ ઉપર જે વઝીરિસ્તાન કે એવા નામથી ઓળખાય છે .જે બ્રિટીશના સમયમાં બ્રિટીશના માથાનો દુ:ખાવો હતો ,અને હાલ પાકિસ્તાનના માથાનો દુ:ખાવો છે .તે લોકો બહુ જનુની ક્રુર હોય છે .જુના સમયમાં ગુજરાતમાં વસેલા હાલ વડનગર વિસનગર બાજુ વસેલા કે જેની અંદર પણ ખોખર વગેરે પેટા જાતિઓ છે .જુનાગઢના ,પાલનપુરના માણાવદર, બાંટવાના બાબી ઓના વડવાઓ મુળ આ પ્રદેશથી આવેલાનું મનાય છે .આ લોકોના નામની પાછળ ખાં અથવા ખાન નો પ્રત્યય લાગે છે . .તેલોકોમાં વિધવા વિવાહ થતો નથી .ખરેખર આ લોકો પઠાણ છે .એવું માનવામાં આવે છે .
બહેરામપુરા વિસ્તારના છાપરામાં વસતા અફઘાન લોકોનો ઈતિહાસ એવો છેકે ગ્રીક એલેક્ઝાન્ડર (સિકંદર )ના વખતમાં આલોકો ગ્રીસથી અફઘાનિસ્તાનમાં આવી વસેલા છે .તેઓનો ચામડીનો રંગ ગોરો હોય છે .ઈ .સ .1847 સુધી આલોકો ગ્રીકનો મૂળ ધર્મ પાળતા અને અફઘાનિસ્તાનમાં કાફર તરીકે ઓળખાતા એ લોકો જે વિસ્તારમાં રહેતા એ વિસ્તાર કાફીરીસ્તાન તરીકે ઓળખતો .જે હાલ નુરીસ્તાન તરીકે ઓળખાય છે .મને બહુ ઐતિહાસિક જ્ઞાન નથી કદાચ આમાં મારી કદાચ ભૂલ પણ થતી હોય મેં આવાત અમદાવાદના વાસણા ગામ નજી।ક આવેલ આઝમ મોઝમ સોસાયટીના ચોકીદારને ઘરે આવેલા તેના મેમાન કે જે અફઘાનિસ્તાનથી આવેલો હતો .તેની પાસેથી સાંભળેલી છે અને નેશનલ જીયોગ્રફીમાથી કોઈએ મને વાંચી સંભળાવેલી છે .
અગાઉ ઉલ્લેખ કરેલો એ બહેરામપુરા છાપરા પાસે એક પરસોતમ નામના જામનગર બાજુના રાજગર બ્રાહ્મણનું લાકડાનું પીઠું હતું .અહી પઠાણ લોકો લાકડાં ખરીદવા આવતા એમાં એક બાઈ પણ લાકડાં ખરીદવા આવતી .લાકડાં ખરીદવામાંથી બાઈનું પરસોતમ સાથે લફરું થઇ ગયું .પરસોતમ પણ ગરસીયાઓના સીધાં ખાઈ ખાઈને સો જાડેજાને ભારે પડે એવો થઇ ગએલો .બીજા પઠાણોને આ લફર બાબત કઈ પડી નોતી “એને પડ પાણા પગ ઉપર “એવો ધંધો કરવાની બહુ ઈચ્છા નોતી.પરસોતમની પ્રેમિકાનો ધણી પરસોતમથી અને પોતાની બાઈડીથી ગભરાતો . જેમ કુલટા સ્ત્રીઓના નબળા પતિઓ આપઘાત કરે છે .પણ આ કુલટાનો ધણી આપઘાત ન કરતાં ઘર છોડીને જતો રહ્યો .અને અમદાવાદના ખાસ બજારના ફૂટપાથ ઉપર પડી રહે ,બાજુનાં રેસ્ટોરાં વાળા તેને ખાવનું આપે તે ખાઈ પીને પડ્યો રહે .તે હંમેશા રાખોડી રંગની લુંગી અને ઝભો પહેરતો .તેને આ કુલટાથી થયેલો એક પંદરેક વરસનો દીકરો હતો .
કુલટાને એક વખત વહેમ પડ્યોકે પોતાના ધણીને કોઈ સાગરિત મળીજાય તો એ મારું અને પરસોતમનું ખૂન કરે .એના કરતા આપણેજ એને મારી નાખીએતો કેવું ? આવો દુષ્ટ વિચાર એણે પરસોતમને કહ્યો અને પરસોતમ કુલટાના ધણીને મારી નાખવા તૈયાર થઇ ગયો .પછી એક રાતેકુલટાએ એના દીકરાને તેના બાપને ફોસલાવીને ઘરે લઇ આવવા કહ્યું .બાપ ભોળવાઈ ગયોઅને ઘરે આવ્યો .એને ચા માં જેર નાખીને ચા પીડાવ્યો . ચા પીધા પછી થોડી વારમાં મરીગયો .તેના માથાના અને દાઢીના બાલ અકબંધ હતા .પરસોતમે તેના વાળ સાફ કરી નાખ્યા પછી માથામાં બંદુકની ગોળી જેવી ગોળી ધરબી દીધી અને પછી લાશને નગ્ન કરી સાબરમતી નદીમાં નાખી દીધી અને સાથે તે પહેરતો એ કપડાંનું પોટકું પણ નદીમાં નાખી દીધું આ વખતે ભરપુર નદીમાં પુર આવેલું નદીના સામેના કિનારે લાશ અને કપડાનું પોટકું નીકળી ગયા . આ અરસામાં એક સાધુ અને એક પોલીસવાળો પણ તણાઈ ગએલા લાશની શોધખોળ થવા માંડી આ વખતે એલીસબ્રીજ પોલીસ સ્ટેશનમાં અમૃતલાલ ચોહાણ નામના પો .સબ ઇન્સ હતા લાશને ઓળખવા સાધુને બોલાવી લાવ્યા સાધુ બોલ્યો આ લાશ અમારા સાધુની નથી .પછી તપાસકર્તા ખાસ બજારના રેસ્ટોરાં વાળાઓએ કીધું કે આવા કપડાં પહેરનાર ફકીર ફૂટપાથ ઉપર પડ્યો રહેતો એ હમણાથી દેખાતો નથી લાશને દાકતરી તપાસમાટે સિવિલ હોસ્પીટલમાં મોકલી ડોકટરે કીધુકે આ માણસનું મૃત્યુ જેર પીવાથી થયું છે અને આ માથામાં ગોળીઓ છે .એ બંદુકથી અંદર નથી ગયું પણ ખુસેડી દેવામાં આવેલ છે .તપાસના અંતે એવી ખાતરી યથી કે આ પઠાણની લાશ છે અને પછી પોલીસને જાણવા મળ્યુકે પરસોતમે અને આ બાઈએ પઠાણનું ખૂન કરેલું છે .કોર્ટમાં કેસ ચાલ્યો અને પુરાવાના અભાવે છૂટી ગયાં પણ ભગવાનના દરબારમાં નો છુટ્યા
પરસોતમ અને એનો નાનોભાઈ સાડીઓ ,ઘરેણાં વગેરે વેચનાર ફેરીયાઓને બોલાવી તેનો સામાન લઈને ફેરીઓંને મારી નાખીને લાશનો નાશ કરી નાખતા એક વખત એક પાંચેક વરસના છોકરાએ લાશના હાથનો કાપી નાખેલો દીધો કકડો જોયો ,બાળકે એના બાપને વાત કરી બાપે પોલીસને ખબર આપી અને પોલીસે પરસોતમને બંને ભાઈઓને પકડી લીધા .કેસ ચાલ્યો મુદ્દતના દિવસે પોલીસ કોર્ટમાં લઇ આવે એમાં પરસોતમ જાજરુ ગયો પોલીસે એક હાથ કડી હાથમાં રહેવાદીધી અને બીજા હાથની હાથકડી છૂટી કરી , પરસોતમ જજરુમાથી પાછળના રસ્તે જ્યાંથી જાજરુનું ડબલું નીકળતું હોય ત્યાંથી નીકળી ગયો પોબારા ગણી ગયો અને જામનગરના લાલપર ગામે પોતાની બહેનના ઘરે પહોંચી ગયો અને લહેરથી રહેવા લાગ્યો અને આજકાલ કરતા બે વરસ થઇ ગયા એના નાના ભાઈને ફાંસીને સજાથી ગઈ અને પરસોતમને પણ એની ગેર હાજરીમાં જજે ફાંસીની સજા ફરમાવી દીધી
પર્સોતામની બેનને એનો ધણી કઈ કહી નો શકે અને એની બેન પણ એનો ધણી ઉંચે સાદે બોલે તો પરસોતમનો ડર બતાવે . એક કહેવત યાદ આવી ગઈ “પાદરનું ખેતર અને પગમાં વાળા નાર કભારજા અને ગામમાં સાળા “આવા સંજોગોમાં જિંદગી દોહ્યલી થઇ જતી હોય છે .એક વખત એની બેને પતિના વિરુદ્ધમાં પરસોતમ આગળ ફરિયાદ કરી ,પરસોતમે બનેવીને ધમકી આપીકે હું માણસને મારીનાખતા વાર નથી લગાડતો અને મારી નાખ્યા પછી લોહી વાળા હાથ પણ નથી ધોતો .બનેવીએ લાલપુર પોલીસને જન કરી કે અમદાવાદનો વોન્ટેડ ખૂની મારે ઘરે આવ્યો છે . પરસોતમને પકડી ગઈ અને અમદાવાદ પોલીસને ખબર આપી। . પોલીસ અમદાવાદથી આવી અને પોલીસ પરસોતમને શણગારીને લઇ ગઈ અને પછી ફાંસીને માંચડે માંચડે ચડાવી દીધો અને પર્સોતામની નાની દિકરી બાપ વગરની થઇ ગઈ અને તેની મા ધણી વગરની થઇ ગઈ

સંધીયાણી ન હોય સતીયું

છારાનગરના પોલીસ સબ .ઇન્સ .તરીકે જયારે રામજી ભાઈ દઈ કરીને રબારી હતા .ત્યારે એક વખત એમને પોતાના બંગલે રાતના ભજન રાખેલાં .એમાં ઘણા માણસોને આમંત્રણ આપેલું .એમાં છારાઓને પણ આમંત્રણ આપ્યું હોવાથી થોડાં છારા સ્ત્રી પુરુષોપણ આવેલાં . ભજન મંડળીએ બરાબર ભજન જમાવ્યાં .છારા તો રામજીભાઈને સારું લગાડવા ડોલવા લાગ્યા .પછી ભજન પૂરાં થયાં પ્રસાદ વહેચાણો પ્રસાદ લઈ સૌ વિખરાણાં રામજીભાઈ બંગલામાં જઈને ઊંઘી ગયા .બે છારા ઘરે ન જતાં આડાઅવળા સંતાઈ ગયા .રામજી ભાઈ ગાય પણ રાખતા .મોકો જોઇને સંતાએલા પ્રગટ થયા .અને ગાય છોડી અને લઈને હાલતા થઈ ગયાં .સવારે રામજીભાઈનાં ઘરવાળાં બોઘરું લઈ ગાય દોવા ગયાં .જોયું તો ગાય અદ્રશ્ય .
અગાઉ મેં સાડી ચોર બાઈઓનો (આગલા પ્રકરણમાં )ઉલ્લેખ કરેલો એ જમનીનો ભાઈ શાંતિ ભવાન કરીને હતો .તે એક વખત બાવરીવાઘરી તરીકે ઓળખાતી જાતિ કે જેને પણ છારાઓની જેમ બ્રિટીશરોએ ગુન્હેગાર જાતી

તરીકે જાહેર કરેલી . .એની ટોળીમાં શાંતિ ભળ્યો .બાવરી વાઘરી સાધુવેષ ધારી ગામડાંઓમાં અને શહેરોમાં દિવસે ભીખ માગે અને ઘર જોઈ જાય અને પછી રાતના ચોરી કરે .એક રાત્રે અમદાવાદની પાંજરાપોળમાં લુંટ કરવા માટે (આ પાંજરાપોળની ચાલી આઝાદ સોસાઈટી બાજુ છે )શાંતિ બાવરી વાઘરીની ટોળીને લઇ આવ્યો અને લુંટ કરી બંદુક હતી પણ ક્યાંક ખૂણે ખાચરે રાખેલી એટલે આ બંદુક પણ લઇ ગયા પાંજરાપોળ વાળાઓએ .પોલીસમાં ફરિયાદ કરી પોલીસની ની પૂછપરછમાં પાંજરાપોળ વાળાઓએ ચહેરાનીશાન આપ્યું આ ઉપરથી પોલીસે શાંતિને પકડયો .આ વખતે શાંતિએ ટીલાં ટપકાં કાર્લા ગળામાં માળાઓ પહેરેલી હતી .જયારે પોલીસે શાંતિને પકડયો .ત્યારે શાંતિ પોલીસની સામે થઇ ગયો અને બોલ્યો .મેરા સધુકા તુમકો ક્યાં કામ હે .જાઓચલે જાઓ મૈ નહિ આતા .પોલીસને શાંતિની ગરજ હતી .કેમકે શાંતિના લીધે આ લુંટ કરનારાઓ પકડી શકાય એમ હતા .એટલે પોલીસ શાંતિ સાથે બહુ સારી રીતે વર્તતા .શાંતિનો એક સગો ગંગારામ કે જેનો દીકરો હિંમતલાલ ભણીને વકીલ થયેલો આ ગંગારામને પોલીસ બોલાવી લાવી પોલીસે ગંગારામને કીધું કે આ લુંટ કેસમાં અમે શાંતિને સંડોવવાના નથી .માટે તું શાંતિને સમજાવ કે તે બીજા લુંટારા પકડવામાં અમને સાથ આપે .જોકે પોલીસનાં વચનો અને રાજકારણીઓના વચનો ઉપર ભરોસો નો રખાય .પણ આકેસમાં શાંતિની ગરજ હોવાથી શાંતિ ઉપર કેસ નહીં થાય એવો ગંગારામને વિશ્વાસ બેઠેલો . ગંગારામ આવ્યો શાંતિને મળ્યો અને ખાનગીમાં બધી વાત કરીકે તારા ઉપર પોલીસ કેસ નહિ કરે માટે તું લુંટ કરનારાઓને પકડાવી દે ગંગારામની વાત સાંભળી શાંતિ એક દમ તાડૂક્યો અને ગંગારામને કીધું . સાલા ચોર તુંમેરેકું ચોર સમજતા હૈ ?મૈ શ્રાપ દુંગા તો તેરા સત્યાનાશ હો જાયગા .ગંગારામ કહે બહુ હુશિયારી રહેવા દે અને તું બધા લુંટારા લોકોને પકડાવી દે એલોકો આપણી જાતના નથી .આ તું કામ કરીશ તો તું પોલીસનો માનીતો થઇ જઈશ કોઈ વખત પોલીસ તારા કામમાં આવશે .બહુ સમજાવ્યા પછી શાંતિ માન્યો અને ચોરને પકડાવી દીધા પછી શાન્તી શીખ ધર્મી બન્યો .એનું નામ રામસિંહ રાખવામાં આવ્યું
અમદાવાદનું એર પોર્ટ જયારે ઇન્ટર નેશનલ નોતું બન્યું ત્યારે રનવેની આજુબાજુની જગ્યામાં ચોમાસામાં ઘાસ ઉગતું અને ચણીયા બોરડીની ઝાડી હતી અને ફરતી કાંટાળી વાળ હતી વાડ પછીની ઘણી ખુલ્લી જગ્યા હતી જેમાં આંબા અને બોરડીઓ હતી .આ પછી પોલીસ લાઈનના મકાનો હતા આ મકાનમાં પોલીસ હેડ કોન્સ્ટેબલ હિમ્મત લાલ જોષી રહેતા . એ જરા વિશિષ્ટ પ્રકારના પોલીસ મેં હતા તેઓ પાસે 26 જેટલી બકરીઓ હતી ,આટલી બકરીઓ રાખનારો પોલીસદ તમે જોયો છેકે સાંભળ્યો છે ? આ એર પોર્ટની હદમાં હિમ્મતલાલની બકરીઓ ચરે
સિઝનમાં સરકાર એરપોર્ટના ઘાસનો ઈજારો આપે .એની હરરાજી થાય પણ દર વરસે એક બ્રાહ્મણ ,ડાયાભાઇ પટેલ અને તાજમાંમદ કે જે મૂળ અફ્ઘનીસ્તનનો હતો .તે જર્મન લોકો જેવા ગોરા રંગની ચામડી વાળો હતો .એના વિષે એક જાણવા જેવી વાત કહી દઉં છું .ઈસ્વીસન 1847 પહેલાં આ લોકો મુસલમાન નોતા એટલે અફઘાનીસ્તાનના મુસલમાન ધર્મી લોકો એને કાફર કહેતા અને એ લોકોનો જ્યાં ખાસ વસવાટ હતો એ વિસ્તાર કાફીરીસ્તાન તરીકે ઓળખાતો .1847 પછી આલોકોના વિસ્તારને નુરીસ્તાન નામ આપ્યું .હાલ એ નુરીસ્તાન તરીકે ઓળખાય છે .
ઘાસનું રક્ષણ કરવા આ લોકો નોકર રાખતા એક વખત એક દુખીરામ ભૈયાને રાખેલો જે જાતનો કુનબી હતો (કણબી )દાદુભા પોલીસ એને જલામનો દુખ્યો કહેતા હિમ્મ્ત્લાલની બક્રીયોને હાથ ન લગાડાય હો એક તાજ્માંમદ કોકડી ઘોડા ઉપર ચડીને આવે ત્યારે છોકરાઓને બકારીયા ઘર લે જાઓ વરના મેં બકરીયા ડીબ્બેમે પુર દુંગા એક વખત શાંતિ ભવાન (શીખ રામસીન્ગને) ચોકીદાર રાખ્યો .એ બકરીઓને નો દ્યે છોકરાએ હિમ્મત લાલને વાત કરી કે એક શીખ ચોકીદાર આવ્યો છે ઈ બકરીઓને ચરવા નથી દેતો , હું એક વખત બકારીયું લઈને ચરાવવા ગયો .અને મેં એને કીધું શાંતિ આ બકરીઓ મારી છે બસ પછી તો શાંતિ બકારીયુંનું પોતે ધ્યાન રાખે અને છોકરાઓને કહે તમે ઘરે જાઓ લેશન કરો આજે હું બકરીઓ ચરાવીશ
સંધી યાણી ન હોય સતીયું પાખંડી ન હોય પીર છારા ન હોય સાવ કાર કેટ ગ્યા દાસ કબીર